Masz czasem wrażenie, że próbujesz ogarnąć wszystko, a mimo to ciągle coś pozostaje niezałatwione? Chcesz znaleźć więcej czasu dla siebie, zadbać o relacje, rozwijać się zawodowo, realizować swoje plany, a jednocześnie sprostać codziennym obowiązkom. Lista rzeczy do zrobienia nie ma końca, a Ty coraz częściej zastanawiasz się, od czego właściwie zacząć.
Może szukasz sposobów na lepszą organizację czasu. Próbujesz planować, ustalać priorytety, wprowadzać nowe nawyki. A może myślisz o większej zmianie, ale nie wiesz jeszcze, w jakim kierunku pójść.
Zanim jednak zaczniesz układać kolejne plany, warto zatrzymać się na chwilę i zadać sobie inne pytanie: co jest dla mnie naprawdę ważne?
Może się okazać, że problemem nie jest brak czasu, motywacji czy umiejętności organizacji. Być może po prostu próbujesz pomieścić w swoim życiu zbyt wiele rzeczy, nie wiedząc, które z nich rzeczywiście są Twoje.
Dlaczego tak trudno nam uporządkować własne życie?
Często budujemy swoje życie w oparciu o różne oczekiwania. Rodziny, partnera, pracodawcy, otoczenia, a także te, które same sobie stawiamy. Chcemy być dobrymi mamami, partnerkami, pracownicami, przyjaciółkami. Chcemy się rozwijać, dbać o zdrowie, mieć czas na odpoczynek i realizować własne zainteresowania. Wszystkie te obszary wydają się ważne. I rzeczywiście mogą takie być.
Problem pojawia się wtedy, kiedy próbujemy realizować je wszystkie jednocześnie, nie zastanawiając się, czego naprawdę potrzebujemy i co ma dla nas największe znaczenie. Zdarza się, że powtarzamy cele innych ludzi, przyjmujemy ich definicje sukcesu i porównujemy swoje życie z tym, jak żyją inni. W rezultacie coraz trudniej odróżnić własne potrzeby od oczekiwań otoczenia. Możemy mieć wiele pomysłów na zmianę, ale nie wiedzieć, który z nich jest właściwy. Możemy podejmować kolejne działania, a mimo to nie mieć poczucia, że zbliżamy się do czegoś ważnego.
Dlatego zanim zaczniesz szukać kolejnego sposobu na lepszą organizację życia, warto przyjrzeć się temu, co stanowi podstawę Twoich wyborów.
Czym są wartości i dlaczego są ważne w życiu?
Wartości to coś więcej niż ładnie brzmiące słowa, które możemy umieścić na liście swoich priorytetów. To wewnętrzne kryteria, przez które przepuszczamy decyzje, wybory i działania. Mówią o tym, co uznajemy za ważne i co nadaje znaczenie temu, co robimy. Wartości działają trochę jak program w tle. Nawet jeśli nie zawsze jesteśmy ich świadome, wpływają na nasze decyzje, relacje, sposób pracy i codzienne zachowania.
Możemy na przykład cenić niezależność, ale jednocześnie funkcjonować w sposób, który mocno uzależnia nas od decyzji innych ludzi. Możemy uznawać rodzinę za jedną z najważniejszych wartości, ale nieustannie odkładać czas spędzany z bliskimi na później. Możemy mówić o potrzebie spokoju, a jednocześnie wypełniać każdy wolny moment kolejnymi zadaniami.
To nie musi oznaczać, że robimy coś źle. Czasami po prostu nie zauważamy rozbieżności między tym, co jest dla nas ważne, a tym, jak rzeczywiście wygląda nasze życie. Wartości pomagają nam tę rozbieżność dostrzec.
Jak rozpoznać swoje wartości?
Poznanie własnych wartości nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać. Możemy bez trudu wymienić kilka słów, które brzmią dla nas ważnie: rodzina, miłość, bezpieczeństwo, rozwój, wolność czy niezależność. Ale czy potrafimy powiedzieć, które z nich rzeczywiście są naszymi najważniejszymi wartościami? I czy nasze codzienne decyzje są z nimi zgodne?
Często nie wiemy, które wartości są naprawdę nasze. Powtarzamy to, co mówi środowisko. Budujemy swoją tożsamość w oparciu o zewnętrzne oczekiwania i opinie innych ludzi. W tym samym czasie nasze własne wartości działają w tle, niejednokrotnie wpływając na nasze wybory w sposób, którego nie zauważamy. Wartości to nie lista postanowień ani zestaw cech, które chcielibyśmy w sobie rozwijać. To coś, co już w nas jest, choć nie zawsze potrafimy to nazwać.
Jedną z moich wartości jest pomoc innym. Przez długi czas instynktownie pomagałam każdemu, kto tego potrzebował, nawet kosztem siebie. Nie zastanawiałam się nad tym, po prostu tak działałam. Dopiero kiedy zaczęłam świadomie przyglądać się swoim wartościom, zobaczyłam, jak mocno ta jedna z nich wpływa na moje życie i podejmowane decyzje.
Poznanie wartości pozwoliło mi również zauważyć, że nawet coś, co jest dla nas ważne, może wymagać świadomego wyznaczania granic. Pomaganie innym nie musi oznaczać rezygnowania z siebie.
Jak wartości pomagają znaleźć równowagę w życiu?
Kiedy zaczynamy rozpoznawać własne wartości, możemy spojrzeć na codzienność z innej perspektywy. Zamiast zastanawiać się wyłącznie nad tym, jak zrobić więcej, możemy zapytać, co rzeczywiście jest warte naszego czasu i zaangażowania.
Jeśli ważna jest dla Ciebie rodzina, możesz zacząć świadomie przyglądać się temu, ile czasu i uwagi jej poświęcasz. Jeśli cenisz rozwój, zastanowić się, czy masz przestrzeń na naukę i realizowanie własnych zainteresowań. Jeśli jedną z Twoich wartości jest wolność, być może warto sprawdzić, czy sposób, w jaki organizujesz swoją codzienność, pozostawia Ci wystarczająco dużo niezależności.
Wartości mogą stać się punktem odniesienia przy podejmowaniu decyzji.
Pomagają również ustalać priorytety. Nie wszystko musi być równie ważne. Nie każda propozycja wymaga przyjęcia, nie każdy cel musi zostać zrealizowany, a nie każde oczekiwanie otoczenia musi stać się naszym obowiązkiem. Wartości nie rozwiążą wszystkich problemów i nie sprawią, że codzienność nagle stanie się prosta. Mogą jednak pomóc zdecydować, w jakim kierunku chcesz ją zmieniać. To właśnie dlatego nazywam je wewnętrznym kompasem.
Mapa Kropek – narzędzie do poznania własnych wartości
Przygotowałam narzędzie, które pomoże Ci uporządkować i nazwać to, co jest dla Ciebie ważne.
Mapa Kropek to moja autorska wersja matrycy wartości, opracowana na podstawie materiałów udostępnianych przez Brené Brown. Jest narzędziem edukacyjno-rozwojowym, a nie diagnostycznym.
Ćwiczenie polega na wyłonieniu pięciu najważniejszych wartości z listy 80 propozycji. Instrukcja obejmuje pięć kroków, w których stopniowo wykreślasz kolejne, mniej istotne dla siebie wartości.
To nie musi być szybkie zadanie. Możesz wykonać je w 15 minut, ale możesz też potrzebować dwóch tygodni. Ważne, żeby się nie spieszyć i dać sobie tyle czasu, ile potrzebujesz.
Na końcu zostanie Ci pięć głównych wartości – pięć kropek na Twojej mapie, pięć wewnętrznych kierunków.
Nie oznacza to, że pozostałe wartości są dla Ciebie nieważne. Oznacza, że te pięć ma dla Ciebie szczególne znaczenie.
Możesz traktować je jak kompas i wracać do nich za każdym razem, kiedy stajesz przed ważną decyzją, planujesz zmianę lub zastanawiasz się, w jakim kierunku chcesz podążać.
Mapę Kropek znajdziesz w moim sklepie internetowym. To materiał do samodzielnej pracy, który możesz wykorzystać we własnym tempie.
Pytania, które pomogą Ci wrócić do tego, co ważne
Samo poznanie wartości to początek. Kolejnym krokiem jest korzystanie z tej wiedzy w codziennym życiu.
Możesz zacząć od kilku pytań:
Czy to, co planuję zrobić, jest zgodne z moimi wartościami?
Może chodzić o podjęcie nowej pracy, przyjęcie dodatkowego obowiązku, zaangażowanie się w projekt lub zmianę dotychczasowych planów.
Czy to, na co poświęcam swój czas, jest dla mnie naprawdę ważne?
Zastanów się, ile miejsca w Twojej codzienności zajmują rzeczy, które są zgodne z Twoimi wartościami, a ile takie, które wynikają przede wszystkim z oczekiwań innych ludzi.
Czy moje decyzje wynikają z tego, czego chcę, czy z tego, co uważam, że powinnam zrobić?
Czasami trudno odróżnić własne potrzeby od przyjętych obowiązków. Warto przyjrzeć się temu, skąd bierze się dana decyzja.
Czy sposób, w jaki żyję, daje mi przestrzeń na to, co jest dla mnie ważne?
Jeśli cenisz spokój, ale każdy dzień wypełniasz zadaniami, być może warto przyjrzeć się swojej organizacji czasu. Jeśli ważna jest dla Ciebie niezależność, sprawdź, czy masz możliwość podejmowania samodzielnych decyzji.
Nie chodzi o to, żeby od razu zmienić wszystko. Chodzi o to, żeby zacząć zauważać, gdzie Twoja codzienność jest zgodna z Tobą, a gdzie pojawia się rozbieżność.
Nie musisz od razu wiedzieć, co dalej
Kiedy zaczynamy pracę z wartościami, możemy dostrzec rzeczy, których wcześniej nie zauważaliśmy. Zobaczyć, że niektóre cele wcale nie są nasze. Że podejmujemy decyzje pod wpływem oczekiwań innych. Albo że od dawna odkładamy na później coś, co jest dla nas naprawdę ważne. Nie zawsze od razu będziemy wiedziały, co z tą wiedzą zrobić. I nie musimy. Poznanie wartości nie oznacza, że wszystkie wewnętrzne konflikty znikną, a życie samo się uporządkuje. Daje nam jednak punkt odniesienia. Pomaga odróżnić własne kierunki od tych, które wyznacza nam otoczenie.
Wartości są jak kierunki na kompasie. Nie zawsze od razu wiemy, jak je odczytać, a ich odkrycie i nazwanie może zająć trochę czasu.
Na koniec zostawię Ci słowa Brené Brown:
„Samoświadomość ma niebagatelne znaczenie, ale tylko pod warunkiem, że na etapie odkrywania własnych tajemnic pozostaniemy dla siebie życzliwi i wyrozumiali.”
Praca z wartościami bywa konfrontująca. Możesz zobaczyć, gdzie żyjesz wbrew sobie, ale możesz też odkryć, że wiele rzeczy robisz zgodnie ze swoimi wartościami, nawet jeśli wcześniej nie potrafiłaś tego nazwać. Dlatego życzliwość wobec siebie jest tak ważna. Nie musisz od razu wiedzieć, jak uporządkować całe swoje życie. Czasami warto najpierw zatrzymać się i sprawdzić, co naprawdę jest dla Ciebie ważne.
Krok po kroku.
Jeśli chcesz rozpocząć taką pracę, zapraszam Cię do skorzystania z Mapy Kropek lub do współpracy coachingowej. W coachingu pracuję z kobietami nad wartościami, zmianą, granicami i podejmowaniem decyzji zgodnych z tym, co dla nich ważne.
Dodaj komentarz